Voor professionals

LWDO de specialist op het gebied van Voeding en Kanker

u

Wanneer is een oncologiediëtist nodig

Eén op de drie mensen krijgt ooit kanker. Veel mensen hebben daarbij vragen over hun voeding. Een oncologiediëtist ziet patiënten in verschillende fasen van de behandeling.

Behandeling

Het effect van kanker en de dieetbehandeling kan per persoon erg verschillen. De oncologiediëtist is expert op het gebied van voeding en kanker.

 

Kanker en de behandeling vergen veel van het lichaam. Het is nuttig dat patiënten, voor de start van de behandeling, zorgen om zo fit mogelijk te starten aan de behandeling.

 

Vaak spelen problemen die samenhangen met eten een rol voor, tijdens en na de behandeling van kanker. Onbedoeld gewichtsverlies komt vaak voor, net zoals toename in gewicht en klachten die het moeilijk maken om te eten. Dit zorgt voor verlies van spieren en conditie en dat vergroot het risico op ondervoeding. Ondervoeding heeft een nadelig effect op het resultaat van de behandeling.

De oncologiediëtist kan helpen in de verschillende fasen van de behandeling en daarna.
Denk daarbij bijvoorbeeld aan:

 

Tijdens de behandeling:
  • zo goed mogelijk gevoed blijven
  • zo fit mogelijk te zijn

Na de behandeling: 

  • na de behandeling helpen sneller te herstellen

En daarna:

  • bij vragen als de patiënt niet meer beter wordt, maar zo lang mogelijk in een goede conditie wil blijven
  • bij vragen over eten en drinken in de laatste fase van het leven (meer informatie >)

  • onbedoeld gewichtsverlies (meer info)
  • onbedoelde gewichtstoename
  • ondersteuning bij het behouden van spiermassa
  • verminderen van klachten die samenhangen met voeding bijvoorbeeld: misselijkheid, pijn, smaakverandering of een slechte eetlust
  • voedingsadvies afgestemd op persoonlijke situaties

Waarop zijn de adviezen van een oncologiediëtist gebaseerd?

De adviezen van oncologiediëtisten zijn gebaseerd op wat we weten uit wetenschappelijk onderzoek (evidence based), aangevuld met wat we weten uit de praktijk voor onderwerpen waar nog onvoldoende wetenschappelijk onderzoek beschikbaar is (practice based).

De optimale zorg per ziekte is vastgesteld in kwaliteitsstandaarden, zoals behandelrichtlijnen en zorgstandaarden. Ze zijn gebaseerd op kennis, expertise en ervaringen uit de praktijk en op resultaten van onderzoek.

u

Wanneer verwijs ik naar een oncologiediëtist

Een praktisch online hulpmiddel hiervoor is de advieswijzer. Zorgverleners vullen deze in om te bepalen of een patiënt doorverwezen moet worden naar de oncologiediëtist.

De advieswijzer toont daarbij adviezen die direct al gegeven kunnen worden door zorgverleners. Deze adviezen kunnen meegegeven worden aan de patiënt.

Het risico op ondervoeding kan bepaald worden met een gevalideerd meetinstrument.
Deze zijn te vinden op de website van Meetinstrumentenzorg.
Als de score risico op ondervoeding aangeeft is doorverwijzing naar de oncologiediëtist nodig.

Direct naar Meetinstrumentenzorg >>

Je kun ook het handboek Voeding bij kanker raadplegen, hoofdstuk Voedingsbeleid en bijbehorende bijlagen. 
Dit handboek gaat uit van feiten en ervaring(en?), waarbij de nieuwste inzichten zijn meegenomen. Het is van groot belang voor de ondersteuning van patiënten tijdens en na de behandeling van kanker.

u

Wat is een dieetbehandeling bij kanker

Tijdens het eerste gesprek zal de oncologiediëtist gegevens verzamelen die relevant zijn voor een goede behandeling. Denk aan persoonsgegevens, medische gegevens, leefpatroon en voedingsvoorkeuren. Daarna zal de diëtist een diëtistisch onderzoek uitvoeren. Dat houdt in dat de diëtist de hulpvraag, verwachtingen, motivatie, huidige voeding en eventuele klachten navraagt. Daarop stelt de oncologiediëtist een behandelplan. Dit is altijd op maat, afgestemd op de wensen en behoeften van de patiënt. Samen worden doelen bepaald. De oncologiediëtist let hierbij op de hoeveelheid energie, eiwitten en of het alle benodigde voedingsstoffen bevat.

Bijvoorbeeld bij Bepalen voedingsstatus en behoefte
Om te bepalen of de patiënt risico loopt op ondervoeding, raden wij als LWDO aan om te werken met de PGSGA-SF.
Dit meetinstrument vult de patiënt zelf in. En helpt hun bij het bewust worden en het kenbaar maken van de klachten.
Bij een score van 4 punten of hoger is het raadzaam om een oncologiediëtist in te schakelen.

Soort kanker

Verschillende vormen van kanker geven vaak verschillende voedingsproblemen. Bijvoorbeeld bij long- en alvleesklierkanker vallen patiënten vaak onbedoeld af, terwijl bij borst- en prostaatkanker patiënten regelmatig last hebben van onbedoelde gewichtstoename.
Meer info >>

Waar vind ik een oncologiediëtist

Oncologiediëtisten werken in instellingen bijvoorbeeld in het ziekenhuis en in de eerste lijn bijvoorbeeld bij de thuiszorg of in eigen praktijken.

  • Ziekenhuis
    Over het algemeen werkt een oncologiediëtist samen met een specialist. Deze en/of oncologieverpleegkundige of casemanager kan je doorverwijzen naar de oncologiediëtist in hun ziekenhuis.

 

  • Thuis:
    Een oncologiediëtist dichtbij thuis vindt de patiënt in de verwijsgidskanker.nl

    In deze gids zijn dietisten uit de 1e lijn, ziekenhuizen en radiologische centra opgenomen. Naar een diëtist in de 1e lijn kun jij als specialist, oncologieverpleegkundige, case manager je ook verwijzen. Dat kan ook gebeuren door de huisarts of oncologisch fysiotherapeut.
    De diëtist in de 1e lijn is vrij toegankelijk, dat betekent dat patiënten zonder een verwijzing terecht kunnen.

Wie mag zich oncologiediëtist noemen

De diëtist is dé HBO opgeleide specialist op het gebied van voeding en gedrag in relatie tot (preventie van) ziekte en gezondheid. De opleiding tot diëtist is wettelijk erkend (artikel 34 Wet BIG) en de diëtist is kwaliteitsgeregistreerd in het Kwaliteitsregister Paramedici
Wie mag zich dietist noemen

Wat zijn de criteria voor en oncologiediëtist

Een diëtist noemt zich oncologiediëtist als hij/zij voldoende werkervaring heeft en scholing over voeding bij kanker heeft gevolgd .
Hij/zij heeft daardoor specifieke deskundigheid om voedingsadvies bij kanker te geven.

Een diëtist met als aandachtsgebied oncologie voldoet aan de criteria

    • Werkervaring – minstens 1600 uur werken met patienten in afgelopen 5 jaar,
    • Deskundigheid – minimum aantal uren (160/5 jaar) oncologiescholing
b

Wanneer verwijs ik patiënten door naar een oncologiediëtist

Ga bij patiënten na of er sprake is van aan voeding gerelateerde problemen. Rode vlaggen hierbij zijn:

  • Verandering in gewichtsverloop (toename – afname);
  • De voedingsinname;
  • Aan voeding gerelateerde klachten;
  • Het algemeen functioneren van de patiënt.

Met een meetinstrument kunnen voedingsrisico’s worden bepaalt:

Het voorkeurs meetinstrument om het risico op ondervoeding te bepalen is de PG-SGA.
Klik hier voor het interactieve PG-SGA formulier en de bijbehorende uitleg.

Bepaal met de PG SGA het risico op ondervoeding.
Het eerste deel van de vragenlijst (de PG SGA SF= short form) kan door de patient zelf op papier of digitaal ingvuld worden. Het helpt de patient bij het bewustworden en formuleren van klachten.
Als de score 4 of hoger is, is doorverwijzing naar een oncologiediëtist nodig. 

Een ander hulpmiddel is de Artsenwijzer Diëtetiek.
Direct naar de Artsenwijzer >>

b

Samenwerken met multidisciplinaire netwerken

Bij de dieetbehandeling werkt een oncologiediëtist samen met andere zorgverleners, zoals oncologieverpleegkundigen, en – fysiotherapeuten, de behandelend specialist en huisarts, zowel in het ziekenhuis als in de eerste lijn.

Samenwerking tussen verschillende professionals is in ontwikkeling. Er wordt steeds meer samengewerkt in netwerken per regio.

  • Bestaande netwerken in de regio zijn te vinden op de Verwijsgids Kanker
  • Op landelijk niveau wordt gewerkt aan verbetering van (na)zorg bij kanker. De Landelijke Werkgroep Diëtisten Oncologie (LWDO) is lid van de groep die hiermee bezig is: de Taskforce Cancer Survivorsship Care.

b

Richtlijnen en zorgstandaarden

De adviezen van oncologiediëtisten zijn gebaseerd op wat we weten uit wetenschappelijk onderzoek (evidence based), aangevuld met wat we weten uit de praktijk voor onderwerpen waar nog onvoldoende wetenschappelijk onderzoek beschikbaar is (practice based).

De optimale zorg per ziekte is vastgesteld in kwaliteitsstandaarden, zoals behandelrichtlijnen en zorgstandaarden. Ze zijn gebaseerd op kennis, expertise en ervaringen uit de praktijk en op resultaten van onderzoek.

Handboek Voeding bij kanker

Dit handboek gaat uit van feiten en ervaring(en), waarbij de nieuwste inzichten zijn meegenomen. Het is van groot belang voor de ondersteuning van patiënten tijdens en na de behandeling van kanker.

Koop nu het handboek >>
Meer info over het handboek >>

Bronnen

Oncologie diëtisten zetten hun expertise in en dragen bij aan de website Voeding en Kanker.

Hier worden vragen beantwoord over voeding en de preventie van kanker, voeding rondom de behandeling van kanker en voeding na de behandeling van kanker. Voedingenkankerinfo.nl is een programma van het Wereld Kanker Onderzoek Fonds (WKOF). Het WKOF werkt samen met het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL), de Wageningen universiteit, de landelijke werkgroep diëtisten oncologie (LWDO) en met kanker.nl

Contactformulier

8 + 14 =